BORÇLAR HUKUKUNDA SÜRELER

BORÇLAR HUKUKUNDA SÜRELER

Müruru Zaman :

MADDE :60: Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblağ tediyesine müteallik dava,

mutazarrır olan tarafın zarara ve failine ittılaı tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim

fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz.

        Şu kadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana

tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsi davaya da o müruru zaman tatbik olunur.

        Eğer haksız bir fiil, mutazarrır olan taraf aleyhinde bir alacak tevlit etmiş olursa, mutazarrır

kendisinin tazminat talebi müruru zaman ile sakıt olsa bile o alacağı vermekten imtina edebilir.

Müruru Zaman :

MADDE :66: Haksız surette mal iktisabından dolayı ikame olunacak dava, mutazarrır olan tarafın

verdiğini istirdada hakkı olduğuna ıttılaı tarihinden itibaren bir sene müruriyle ve her halde bu hakkın

doğduğu tarihten itibaren on senenin müruriyle sakıt olur. Eğer mal iktisabı mutazarrır olan taraf

aleyhinde bir borç teşkilinden ibaret ise, mutazarrırın hakkı müruru zaman ile sakıt olmuş olsa bile,

bu borcu ifa etmez.

 Müddetler:

1 - On senelik müruru zaman :

MADDE :125: Bu kanunda başka suretle hüküm mevcut olmadığı takdirde, her dava on senelik

müruru zamana tabidir.

2 - Beş senelik müruru zaman :

MADDE :126: Aşağıdaki alacak veya davalar hakkında beş senelik müruru zaman cari olur:

        1-Alelümum kiralar ile resülmal faizleri ve muayyen zamanlarda tediyesi meşrut aidat hakkındaki

davalar.

        2-Erzak bedeli ve nafaka ve otel ve lokanta masraflarına müteallik davalar.

        3-(Değişik:29/6/1956-6763/41 md.) Sanatkarların veya esnafın emeklerinin karşılığı,

perakendecilerin sattıkları malların parası, noterlerin mesleki hizmetleri karşılığı, başkalarının maiyetinde

çalışan veya müstahdemi olan kimselerin, hizmetçilerin, yevmiyecilerin ve işçilerin ücretleri hakkındaki

davalar;

         4 - (Ek: 29/6/1956-6763/41md.) Ticari olsun olmasın bir şirket akdine dayanan ve ortaklar

arasında veya şirketle ortaklar arasında açılmış bulunan bütün davalar ile bir şirketin müdürleri,

temsilcileri,murakıplariyle şirket veya ortaklar arasındaki davalar, vekalet akdinden,komüsyon

aktinden,acentalık mukavelesinden, ticari tellallık ücreti davası hariç,tellallık akdinden doğan bütün

davalar, mütaahhidin kasıt veya ağır kusuru ile akdi hiç  veya gereği gibi yerine getirmemiş ve

bilhassa ayıplı malzeme kullanmış veya ayıplı bir iş meydana getirmiş olması sebebiyle açılacak

davalar hariç olmak üzere istisna akdinden doğan bütün davalar.

Müruru zaman :

MADDE :207: Bayi daha uzun müddet için kefalet etmemiş ise, mebii ayıba karşı tekeffülden

mütevellit her türlü dava, mebideki ayıp daha sonra meydana çıksa bile müşteriye teslim vukuundan

itibaren bir sene geçmekle sakıt olur.         Fakat müşterinin, bayi tarafından aleyhine ikame edilen

davaya karşı mebiin tesliminden itibaren bir sene geçmeksizin ihbar ettiği ayıptan dolayı defi hakkı

sene geçmekle sakıt olmayıp devam eder.

         Bayi müşteriyi iğfal etmiş ise bu bir senelik müruru zamandan istifade edemez.

Müruru zaman ve dava hakkının mirasçılara intikali:

MADDE :246: Vahibin, rücu sebebine vakıf olduğu günden itibaren bir sene içinde hibeden rücu

etmeye hakkı vardır.

         Vahip sene geçmeden vefat ederse dava hakkı, mirasçılarına intikal eder ve mirasçılar senenin

hitamına kadar rücu davası ikame edebilirler.

         Mevhubunleh, haksız olarak tasavvur ve tasmim ile vahibi öldürür veya rücu hakkını kullanmaktan

menederse, mirasçılar hibenin feshini dava edebilirler.

Sükut ile tecdit :

MADDE :263: İcar, muayyen bir müddetle akdedilip de bu müddetin hitamında mucirin malümatı

ile ve muhalefeti olmaksızın mecurun kullanılmasına devam olunduğu yahut mukavelede fesih hakkında

gösterilen ihbarı iki taraftan hiç biri yapmadığı takdirde, hilafına mukavele yok ise akit, gayri muayyen

bir müddet için tecdit edilmiş sayılır.

Hak düşürücü süreler :

Gabin:

MADDE :21: Bir akitte ivazlar arasında açık bir nispetsizlik bulunduğu takdirde, eğer mutazarrırın

müzayaka halinde bulunmasından veya hiffetinden yahut tecrübesizliğinden istifade suretiyle vukua

getirilmiş ise, mutazarrır bir sene zarfında akdi feshettiğini beyan ederek verdiği şeyi geri alabilir.

        Bu müddet, akdin inikadından itibaren cereyan eder.

Akde icazet ile rızanın fesadı bertaraf edilmesi :

MADDE :31: Hata veya hile ile haleldar olan yahut ikrah ile yapılan akit ile mülzem olmayan taraf

bu akdi ifa etmemek hakkındaki kararını diğer tarafa beyan yahut verdiği şeyi istirdat etmeksizin bir

seneyi geçirir ise, akde icazet verilmiş nazariyle bakılır. Bu mehil, hata veya hilenin anlaşıldığı veya

korkunun zail olduğu tarihten itibaren cereyan eder.

        Hile ile haleldar olmuş yahut ikrah ile yapılmış olan bir akde icazet, zarar ve ziyan talebinden

feragati istilzam etmez.

Müzayedenin butlanı:

MADDE :226: Kanuna veya ahlaka (adaba) mugayir tertibatla müzayedeye fesat karıştırılmış ise

her alakadar tarafından on gün zarfında itiraz edilebilir. Bu itiraz cebri müzayedelerde icra ve iflas

muamelelerine nezaret eden makamlara ve diğer hallerde mahkemeye arz olunur.

Düzenleyici Süreler :

Bir Mamelekin veya bir işletmenin devralınması:

MADDE :179: (Değişik: 29/6/1956 - 6763/41 md.)

        Bir mameleki veya bir işletmeyi aktif ve pasifleriyle birlikte devralan kimse, bunu alacaklılara

ihbar veya gazetelerde ilan ettiği tarihten itibaren onlara karşı mamelekin veya işletmenin borçlarından

mesul olur; şu kadar ki, iki yıl müddetle evvelki borçlu dahi yenisiyle birlikte müteselsilen mesul kalır;

 bu müddet muaccel borçlar için ihbar veya ilan tarihinden ve daha sonra muaccel olacak borçlar

için de muacceliyet tarihinden itibaren işlemeye başlar.

        Borçların bu suretle naklinin hükümleri, tek bir borcun nakli akdinden doğan hükümlerin aynıdır.

Müstecirin temerrüdü :

MADDE :260: Müstecir icar müddetinin hitamından evvel muacceliyet kesp eden kiraları tediye

etmemiş bulunursa, mucir altı ay veya daha fazla müddetli icarlarda otuz günlük ve daha az müddetli

icarlarda altı günlük bir mehil tayin ederek birikmiş olan kira bu müddet zarfında verilmediği takdirde

mehlin hitamında akdi feshedeceğini müstecire ihtar edebilir.

        Bu mehil, ihtarın müstecire tebliğ edildiği günden itibaren başlar.

        Bu mehlin tenkisine yahut tediyeden teahhür halinde akdin hemen feshedilebileceğine dair

yapılan mukaveleler batıldır.

Feshin ihbarı:

MADDE :262: İcar için ne sarih ne de zımmi bir müddet tayin edilmemiş olursa, gerek müstecir

gerek mucir, ihbar suretiyle akdi feshedebilir.

        Akitte, hilafına bir hüküm tayin edilmemiş ise, iki taraftan her biri aşağıdaki kaideler dairesinde

feshi ihbar edebilir:

        1 - Mefruş olmayan apartmanlar, yazıhane, tezgah, dükkan, mağaza, mahzen, samanlık, ahır,

ve bu gibi mahaller ancak mahalli adetince muayyen en yakın vakit için ve böyle bir adetin fıkdanı

halinde altı aylık bir müddetin hitamı için ve her iki halde üç ay evvel yapılması lazım gelen bir ihbar ile.

        2 - Mefruş apartmanlar yahut müstakil odalar yahut süknaya mahsus mefruşat ancak bir aylık

müddetin hitamı için ve iki hafta evvel yapılması lazım gelen bir ihbar ile.

        3 - Diğer menkul şeyler her istenilen zaman için ve üç gün evvel yapılması lazım gelen bir ihbar ile.

Nasıl dermeyan edileceği:

MADDE :269: Müstecir mecurdan çıkmak yahut mecur dahilinde bulunan şeyleri alıp götürmek

teşebbüsünde bulunduğu takdirde; mucir, hapis hakkına istinaden kiraların teminine muktazi miktarda

eşyayı,Sulh Hakimi marifetiyle hapsedebilir.

        Bu eşya, gizlice yahut cebir ile nakledildikleri surette; götürüldükleri tarihten itibaren on gün

içinde polis kuvveti ile yeniden mecure iade olunabilirler.

İade Zanmanı :

MADDE :312: Geriye verilmesi için, ne bir muayyen vade ne ihbar müddeti ne de istenildiği

zaman muacceliyet kesbedeceği mukavele edilmemiş olan bir borç ilk talepten itibaren altı hafta

içinde geri verilmek lazımdır.

 Nasıl yapılacağı :

MADDE :316: İş sahibi kimselerin veya cemiyetlerinin, işçilerle veya cemiyetleriyle yaptıkları

mukavelede hizmete mütaallik hükümler vazolunabilir.

        Bu umumi mukavele, tahriri olmadıkça muteber değildir.

Feshi İhbar:

MADDE :516: İki tarafın mukavele mucibince verecekleri şeylerin arasında kıymetçe hissolunacak

derecede nisbetsizlik bulunduğu ve fazla alan taraf diğer tarafın kendisine teberruda bulunmak kastı

olduğunu ispat edemediği takdirde, kaydıhayat ile bakma mukavelesini iki taraftan her biri altı ay

evvel haber vermek şartıyle her zaman feshedebilir. Bu hususta muteber bir irat sandığının kabul

ettiği re'sülmal ile irat beynindeki nisbeti nazara almak lazımdır.

        Mukavelenin feshi esnasında evvelce verilmiş olan şeyler istirdat olunur. Şu kadar ki bunların

re'sülmal ve faiz kıymetleri beyninde takas icra olunur.